Kerkgebouw, kerktuin en kerkhof

HET KERKGEBOUW:
Korte geschiedenis en beschrijving van het interieur

St. Lambertus	St. Lambertus werd geboren in het jaar 625. Hij was bisschop in Maastricht. Een man van gebed, volgens het verhaal. Niet bang om misstanden aan de kaak te stellen. Waarschijnlijk was dit ook de reden dat hij, omstreeks 705, in Luik werd vermoord. Men zegt dat hij wist dat hij ging sterven. Nadat hij zijn misgewaden had aangedaan, knielde hij in gebed voor het altaar van de kerk. Eén van de moordenaars klom op het dak en wierp zijn zwaard door een gat dat hij daar had gemaakt. Aanvankelijk werd Lambertus begraven te Maastricht. Later werd zijn lichaam overgebracht naar de nieuwe kerk te Luik. Zijn opvolger, bisschop Hubertus, had deze kerk laten bouwen op de plaats waar Lambertus was vermoord.
Voorgeschiedenis en bouw	De huidige St. Lambertuskerk stamt uit de negentiende eeuw. De geschiedenis van de parochie gaat veel verder terug: reeds in 1270 moet er in deze omgeving een kerk gestaan hebben. In 1802 werd de herberg "de Gouden Leeuw" aangekocht. Hier werd een kerk, een schuilkerk-type, gebouwd ter vervanging van het kerkje aan de Veenweg. De plaats van dit kerkje wordt nu nog aangegeven door de Pelikaan in het Kralingse Bos. Ook al werd de nieuwe kerk in 1830 vergroot, hij bleek in de 2e helft van de negentiende eeuw toch te klein voor het groeiende aantal parochianen. In 1875 werd de opdracht voor de bouw van een nieuw kerkgebouw verleend aan E.J. Margry, 34 jaar oud en reeds één van de vooraanstaande architecten van die tijd. Hij was een leerling van de beroemde architect P.H.J. Cuypers. Het nieuwe, neo-gotische kerkgebouw werd op 26 juni 1878 door de bisschop van Haarlem, mgr. Snickers plechtig geconsacreerd. In het kerkportaal herinnert op de linker zijmuur een gedenksteen aan deze gebeurtenis.
Verfraaiingen en uitbouw	Nadat Kralingen in 1895 door Rotterdam was geannexeerd, werd het een woonwijk voor goed gesitueerde Rotterdammers. De gestegen welstand van de parochie stelde pastoor Damen in staat grote bedragen te besteden aan de verfraaiing van de kerk. Zo kon de kruisweg waaraan de Vlaming F. van Beers was begonnen, worden voltooid. Het Mariabeeld links van het hoogaltaar en de beelden van Maria en Joseph ter rechter zijde zijn restanten van een Maria-altaar en een H. Familie-altaar die aan de kerk werden geschonken. Op het hoogaltaar zelf verrees de bovenbouw uit Caensteen met het tabernakel. In 1900 werd de kerk voorzien van het huidige orgel, gebouwd door de firma Maarschalkerweerd & Zoon te Utrecht. In 1903 werd ter gelegenheid van het koperen pastoorsfeest van pastoor Damen het interieur van de kerk beschilderd. Aan deze pastoor herinnert een gedenksteen rechts achterin de kerk. In de twintiger jaren werden onder pastoor Haver opnieuw vele veranderingen en verbeteringen aangebracht. Men bouwde de zijbeuken uit en vergrootte de kapellen van het H. Hart (links) en van St. Antonius (rechts). Het wandmozaïek in deze kapel werd gemaakt door de Haarlemse kunstenaar Lourijsen en was een geschenk van de parochianen bij gelegenheid van het gouden jubileum van de kerkconsacratie in 1928. Enige jaren later werd rondom het hoogaltaar een groen marmeren wand aangebracht, met daarin aan de linkerkant een nis voor het bewaren van relikwieën. Tijdens de Tweede Wereldoorlog, en met name tijdens het bombardement van 14 mei 1940, werd de kerk gespaard. Wel werden de twee kerkklokken weggevoerd naar Duitsland. In 1947 schonken parochianen twee nieuwe klokken. In 1956 werden de ramen van nieuw glas-in-lood voorzien. Aldus verschenen in symbolische voorstellingen de zeven sacramenten en de vier evangelisten.
Vernieuwing	In 1969 liet pastoor Konijn door architect A. Margry (familie van de oorspronkelijke ontwerper) het interieur een face-lift ondergaan. De altaren van Maria en de H. Familie aan weerszijden van het hoogaltaar werden gesloopt. Rechts van het hoogaltaar werd een doopkapel gecreëerd in plaats van die achterin de kerk. Ook de preekstoel en de communiebank werden verwijderd. Het priesterkoor werd naar voren toe vergroot en voorzien van een moderne altaartafel en lezenaar. De oude kerkbanken werden verkocht en nieuwe geplaatst. Parochianen schonken de genoemde altaartafel alsmede o.a. de credenstafel en het doopvont.
De kapellen	Eén van de populairste plekken van de kerk is de kapel van Onze Lieve Vrouw van Lourdes, links achterin. Op deze plaats was oorspronkelijk de doopkapel. Toen de kapel naar voren werd verplaatst is het Mariabeeld, dat op de pastorie stond, naar de kerk verhuisd. Enkele jaren geleden is de kaarsenstandaard vervangen door een veel grotere, nieuwe standaard. Maar ook deze kan het aantal kaarsen niet meer aan. Veel mensen nemen voor of na de mis even de tijd om, o.a. in deze kapel, te bidden. Links voorin de kerk bevindt zich de kapel van het Heilig Hart. Het hart van Jezus is het symbool van Zijn liefde. De schilderingen op de muur vertellen de geschiedenis van de kloosterzuster Maria Alacoque (1647?-1690). Zij kreeg vier verschijningen waarin Christus haar opdroeg de verering van het Heilig Hart te propageren en een Heilig Hart feest in te stellen. Rechts voorin de kerk, is de kapel van St. Antonius. Antonius van Padua, de rond 1188 in Lissabon geboren, Franciscaner monnik, was vooral beroemd om zijn prediking maar via hem zouden ook vele wonderen verricht zijn. St. Antonius is nu vooral bekend als de heilige van de verloren zaken. Omdat hem, volgens de overlevering, Maria en het Christuskind verschenen, wordt hij vaak afgebeeld met het Kind.
Glas in lood ramen	De vijf grote ramen achter het hoogaltaar zijn geplaatst rond 1900. Dit was in dezelfde tijd dat het dorp Kralingen ingelijfd werd bij Rotterdam. Vele rijken vestigden zich in dit toen nog landelijke gebied. Met behulp van hun geld kon ook de kerk verfraaid worden. De ramen zijn in het jaar 2000 gerestaureerd. Op het raam geheel links staat St. Barbara afgebeeld. Over haar wordt sinds de zevende eeuw verteld dat haar vader haar opsloot in een toren omdat zij zich, tegen zijn zin in, bekeerd had tot het christendom. Uiteindelijk werd zij ter dood veroordeeld vanwege haar geloof. Toen haar vader het vonnis wilde voltrekken werd hij getroffen door de bliksem. St. Barbara werd vanaf de negende eeuw aangeroepen om de gevaren van blikseminslag te bezweren. Bovendien is zij de patroonheilige van schutters en mijnwerkers. Naast St. Barbara, St Willibrord, de in Northtumbria geboren missionaris die in 690 naar de lage landen kwam. Hij legde een solide basis voor de kerstening van West Europa. Op het middelste raam staan van beneden naar boven: 1. De Emmaüsgangers. 2. Christus in een amandelvormige stralenkrans. Deze mandorla behoort tot de lichtsymboliek en is het teken van de hoogste goddelijkheid en heerlijkheid. De drie opgestoken vingers van Christus verwijzen naar de drieéénheid, Vader, Zoon en Heilige Geest. 3. De pelikaan die, volgens de legende, bij gebrek aan voedsel haar jongen voedt met haar eigen bloed en 4. De engel Michaël die het kwade, in de vorm van een draak, verslaat. Op het volgende raam staat St. Lambertus, de patroonheilige van de kerk. Helemaal rechts staat St. Elisabeth van Hongarije. Toen haar echtgenoot, van wie zij zielsveel hield, na zes jaar huwelijk overleed wijdde zij zich geheel aan de zorg voor armen en zieken. Op de kleine glas in lood ramen in de zijmuren worden de zeven sacramenten in symbolen afgebeeld. Iets verder naar achteren staan de vier evangelisten met hun symbolen op de ramen: Mattheüs (mens), Marcus (leeuw), Lucas (stier) en Johannes (adelaar). Op de glas in lood ramen achterin de kerk bij het beeld van Maria Koningin, staan afbeeldingen ontleend aan de litanie van Maria: een fontein, een toren, een poort en een vaas. Boven de buitendeuren bevindt zich een glas in loodraam met daarop St. Lambertus. Boven hem de Heilige Geest in de vorm van een duif.
De beelden	Op de pilaren langs het middenschip staan de beelden van de apostelen. De afbeelding van Judas Iskariot ontbreekt uiteraard. Helemaal voor in de kerk, links en rechts van het altaar staan de beelden van Petrus en Paulus. De apostelen zijn vaak te herkennen aan de voorwerpen die zij bij zich dragen (de attributen). Soms verwijst dit naar hun werk, soms naar de manier waarop zij gestorven zijn. Links van de altaartafel staat nog een klein beeldje van St. Lambertus. Verder staan er nog beelden in de kapellen (zie onder kapellen).
De schilderingen	Aan de zijmuren zijn de veertien schilderijen van de kruiswegstaties. Het is een beeldverhaal over het lijden en sterven van Christus. De kruisweg is grotendeels geschilderd door de Vlaming F. van Beers en rond 1900 voltooid. De schilderingen op de muur bij de kapel van het Heilig Hart vertellen de geschiedenis van de kloosterzuster Maria Alacoque. Op het plafond zijn medaillons te onderscheiden waarin 'het loflied van de drie jonge mannen in de vurige oven' (Daniël 3:52-90) afgebeeld wordt. Op de boog boven het altaar staat 't 'Lam Gods', afgebeeld. Een bekende afbeelding in kerkgebouwen. Het Lam Gods is omgeven door de vier evangelisten Matheüs, Marcus, Lucas en Johannes. Het mozaïek in de kapel van St. Antonius stamt uit de twintiger jaren en werd gemaakt door de Haarlemse kunstenaar Lourijsen.
Het orgel	Het orgel is geplaatst in 1900 en gebouwd door de bekende firma Maarschalkerweerd & Zoon te Utrecht. Nog niet zo lang geleden zijn er twee CD's uitgekomen: één waarop zowel dit orgel als het orgel van de Hervormde Hoflaankerk te horen zijn. En één met o.a. orgelspel en het Lambertuskoor.
DE KERKTUIN
Beschrijving	Achter de kerk en de pastorie bevindt zich een grote tuin met middenin een natuurlijke vijver. Enkele jaren geleden is de oude tuin compleet op de schop genomen. Sindsdien heeft een enthousiaste groep parochianen de tuin opnieuw vorm gegeven opdat het een plek werd van ontmoeting en ontspanning voor de parochie. Wegens de bouw van een school naast de kerktuin, is de tuin in 2011-2012 niet goed toegankelijk en verdwijnt het grootste deel van de planten. Het wordt een bouwput. Eind 2012 moet de gehele tuin wéér opnieuw beplant en ontworpen worden. In de tuin stonden veel planten die iets met geloof of bijbel te maken hadden zodat de tuin niet alleen een lusthof maar ook een hof van lof was: de appelboom, de vijg, het kardinaalsmutsje, hemelsleutel, de wilg, de moerbei, de olijfboom, etc. De tuin wordt onderhouden door de tuingroep.
Het terras	Een deel van het grote terras dat achter de pastorie ligt, zal in 2011 en 2012 ‘s zomers nog wel gebruikt kunnen worden door parochianen om elkaar te ontmoeten na de Hoogmis bij een kopje koffie.
HET KERKHOF
Beschrijving	Weinig kerkgangers en buurtbewoners weten dat naast de Lambertuskerk een begraafplaats ligt. Er liggen vele honderden gelovigen begraven. Sommigen al 100 jaar geleden, bijna allemaal minstens 40 jaar. In de zestiger jaren van de vorige eeuw raakte de begraafplaats min of meer vol. Sindsdien is de begraafplaats uit de aandacht geraakt. In de daaropvolgende tijd werd gestopt met het goed bijhouden van de grafrechten. Zo werd ook niet duidelijk welke plaatsen weer vrij kwamen en er kwam ook geen geld meer binnen voor onderhoud. Er komen nu nauwelijks nog bezoekers. Ook niet met Allerzielen. Hij is vergeten, verwaarloosd, overwoekerd en in verval geraakt.
Tegenwoordig	De laatste paar jaar zijn er enkele parochianen die met veel inspanning proberen door wieden, snoeien en opnieuw inplanten het tij van verval te keren. Voor bezoekers die de kapotte en omgevallen grafstenen hebben gezien zal het echter duidelijk zijn dat er meer moet gebeuren. Het kerkbestuur probeert nu te inventariseren wat de alternatieven zijn. Het is duidelijk dat er overleg moet zijn met belanghebbenden: de nabestaanden van de overledenen die er begraven liggen. Zij zouden dan eventueel ruimen moeten gedogen of misschien ook alsnog hun grafrechten moeten kunnen verlengen.
Oproep	I.v.m. het onderhouden en eventueel ruimen van de graven van het kerkhof bij de Lambertuskerk wil het kerkbestuur in contact komen met alle belangstellenden. U kunt contact opnemen met het secretariaat, Lambertus parochie, Hoflaan 121, 3062 JE Rotterdam (tel.: 010-4123690; e-mail: kerkbestuur@lambertus-rotterdam.nl)